Pagsuyo kay misis

PAGSUYO KAY MISIS

kung nagtampo si misis, aking susuyuin
tulad ng tandang na gumiri sa inahin
tulad ng leyon na leyona'y aakitin
tulad ng binata sa mutyang iibigin

lalabhan ko ang mga maruruming damit
lulutuin ang paborito niyang pansit
sa pinagkainan, ako ang magliligpit
o kaya'y tititigan ko siyang malagkit

hahandugan ko ng rosas at tsokolate
aalayan ng tulang kaygandang mensahe
ililibre ko rin siya sa pamasahe
hihingi rin ng tawad kung ako'y salbahe

lalambingin si misis ng buong pagsuyo
upang pag-ibig niya'y di naman maglaho

- gregoriovbituinjr.
01.31.2024

* litrato mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon

Palaisipang numero

PALAISIPANG NUMERO

D.L. sa Roman numeral agad kong tugon
sa pinag-plus na kapwa C.C.L.X.X.V.
pagkat two-hundred seventy five times two iyon
na sinagot ko naman ng five hundred fifty

kaysayang may adisyon sa palaisipan
na sadya namang ikaw ay mapapaisip
buti't Roman numeral ay napag-aralan
upang makatugon sa di agad malirip

ah, sana'y marami pang krosword na ganito
na di lang tulad ng paboritong sudoku
may adisyon, subtraksyon, o ekwasyon ito
dahil talagang hamon sa kakayahan mo

sa ganyang krosword, ako'y nagpapasalamat
pagkat ang diwa'y ginigising, ginugulat

- gregoriovbituinjr.
01.29.2024

* palaisipan mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Enero 29, 2024, pahina 11

Anim na libreng libro

ANIM NA LIBRENG LIBRO

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Enero 27, 2024 ng gabi, bago kami lumuwas papuntang Cubao galing Benguet ay dumaan muna kami ni misis sa isang tindahan ng aklat sa Baguio, kung saan ninang namin sa kasal ang may-ari niyon. 

Sabi ko kasi kay misis, dumaan muna kami roon dahil may mga aklat pampanitikan  na doon ko lang nakikita. Noon kasi'y may nabili na ako roong tatlong aklat-pampanitikan. Nakabili ako noon sa staff ni ninang, na nagsabi sa akin, "Ang ganda naman ng mga napili mong libro, Sir." Binigyan pa niya ako ng discount.

Pagdating namin ni misis sa book store, kumustahan muna sila ni ninang. Ako naman ay tumingin-tingin na ng libro. Maya-maya, lumapit sa akin si ninang at ibinigay ang aklat na "Minutes of the Katipunan" at ang sabi kay misis, "Tiyak magugustuhan ito ng asawa mo." Wow! Alam niyang mahilig ako sa usaping kasaysayan. Maraming salamat po, ninang!

Tapos ang sabi niya sa amin ni misis, kuha lang ako ng libro, siya na ang bahala. Ibig sabihin, libre na. Kaya ang mga nakita kong aklat-pampanitikan na interesado ako ay aking kinuha. Bago iyon ay may napili akong isang aklat-pangkasaysayan.. Ang aklat na may pamagat na "A Heart For Freedom" hinggil sa buhay ng isang babaeng nanguna at naging lider ng mga nagprotesta sa Tiananmen Square. Ayon sa paglalarawan sa likod na pabalat: "She led the protesters at Tiananmen Square and became China's most wanted woman." Doon pa lang ay nakuha na ang atensyon ko. Dagdag pa ng aklat: "Today, she's finally telling her astonishing story."

Ang unang napili kong aklat-pampanitikan ay may pamagat na "Ted Hughes's Tales of Ovid". Pareho kong kilala ang dalawang ito. Si Ted Hudges ay isang makatang Ingles at asawa ng kilala ring makatang si Sylvia Plath. Si Ovid naman ay makatang Romano noong unang panahon.

Kilala ring manunulat at ginawaran ng Nobel Prize for Literature si Ernest Hemingway. Kaya napili ko ring kunin ang aklat hinggil sa kanyang talambuhay.

Agad ding pumukaw sa akin ang librong "The Poet" ng kilalang nobelistang si Michael Connelly, na ayon sa pananaliksik ay nakakatha na ng tatlumpu't walong nobela. Pamagat pa lang, napa-Wow na ako.

Ang huling aklat na napili ko ay ang "The Wordsworth Encyclopedia". Kilala ring makata si William Wordsworth.

Dalawang aklat-pangkasaysayan. Apat na aklat-pampanitikan. Sapat na iyon. May dalawa pang aklat na ibinalik ko dahil naisip kong baka ako'y umabuso na. Kaya anim lamang. Medyo nahiya rin.

Magkano ba ang nalibre kong libro? Tiningnan ko isa-isa:

(1) Minutes of the Katipunan - 261 pahina - P200

(2) A Heart For Freedom - 360 pahina - P155

(3) Ted Hughes's Tales from Ovid - 135 pahina - P128

(4) Ernest Hemingway - 782 pahina- P480

(5) The Poet - 410 pahina - walang presyo ngunit halos singkapal ng Hemingway kaya ipagpalagay nating P480 din, makapal ang papel kaysa Hemingway 

(6) The Wordsworth Encyclopedia - 476 pahina - P150

Sumatotal = P1593

Sa pagbilang ng pahina, isinama ko ang naka-Roman numeral sa naka-Hindu-Arabic numeral.

Muli, maraming salamat po sa mga libreng libro, ninang. Dahil dito'y ikinatha ko ito ng tula.

ANIM NA LIBRENG LIBRO

kaygaganda ng mga aklat kong napili

lalo't pagbabasa ng libro'y naging gawi

aklat-pampanitikan pang sadya kong mithi

nilibre ni ninang, sa labi namutawi

ang pasasalamat kong sa puso'y masidhi

ang bawat libreng libro'y pahahalagahan

sa maraming panahong kinakailangan

may panahon ng pagbabasa sa aklatan

may panahon din ng pagtitig sa kawalan

panahon ng pagkatha ay pagsisipagan

batid ni misis na libro ang aking bisyo

na pawang mga aklatan ang tambayan ko

kaya maraming salamat sa libreng libro

munting kasiyahan na sa makatang ito

01.28.2024

Pagkain ng buhay-Spartan

PAGKAIN NG BUHAY-SPARTAN

kapag wala si misis, balik sa buhay-Spartan

pagkat bilang aktibista, ito'y nakasanayan

kaya wala munang masarap na pananghalian

kundi ang naisipa'y pagkaing pangkalusugan

sibuyas, bawang, kamatis, at talbos ng kamote

pampalakas ng katawan, ganito ang diskarte

pawang mga gulay, prutas, isda, at walang karne

kahit sa kapwa tibak, ito'y munti kong mensahe

mahirap man ang buhay-Spartan na binabaka

ang bulok na sistema't mga pagsasamantala

dapat handa't malakas sa pagharap sa problema

lalo't asam itayo ang lipunang makamasa

mga payak na pagkain ngunit nagpapalakas

ng diwa't katawan, paghahanda sa bagong bukas

- gregoriovbituinjr.

01.24.2024

Ang aklat-pangkalusugan nina Doc Willie at Liza Ong

ANG AKLAT-PANGKALUSUGAN NINA DOK WILLIE AT LIZA ONG

Munting sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Kayganda ng nabili kong aklat-pangkalusugan. May pamagat itong "Sakit sa Puso, Diabetes at Tamang Pagkain" na Payo Pangkalusugan na inakda nina Doc Willie Ong at Doc Liza Ong. Nagkakahalaga ito ng P200 na nabili ko nitong Enero 23, 2024, sa ikalawang palapag ng National Book Store sa Gateway, Cubao. Binubuo ng 112 pahina, na ang naka-Roman numeral ay 7 pahina (na binubuo ng Pamagat, Publishers' Corner, Nilalaman, Paunang Salita), habang ang talagang teksto ay umaabot ng 105 pahina.

May dalawa pang aklat na ganito rin, na kumbaga'y serye ng aklat-pangkalusugan ng mag-asawang Ong. P200 din, subalit hindi ko muna binili. Sabi ko sa sarili, hinay-hinay lang. Pag nakaluwag-luwag ay bibilhin ko rin ang dalawa pang aklat nila upang makumpleto ang koleksyon.

Sa Paunang Salita, binigyang-pansin ni Mr. Miguel G. Belmonte, presidente ng pahayagang The Philippine Star at tabloid na Pilipino Star Ngayon, ang wikang Filipino. Ayon sa kanya, "Kapag nagpupunta ako sa mga health section ng mga book store, napapansin ko na walang libro ukol sa pangkalusugan na nasusulat sa wikang Filipino. Sa presyo pa lang magkakasakit na ang mambabasa."

Tama. Kaya kailangang pag-ipunan din, at kung nasa Ingles ay baka hindi bilhin. Kailangan mo pa ng diksyunaryo upang sangguniin kung ano ang kahulugan ng salitang nasa Ingles. Mabuti na lang, mayroon na ngayong aklat-pangkalusugan na nasusulat sa wikang Filipino, at ito nga ang sinulat ng mag-asawang Ong.

Tinapos ni Mr. Belmonte ang kanyang Paunang Salita sa ganito: "Ang librong 'Sakit sa Puso, Diabletes at Tamang Pagkain' ang tamang libro para sa kalusugan na dapat mabasa ng mga Pilipino sa panahong ito. Madali itong maiintindihan at mauunawaan."

Kayganda ng sinabing ito ni Mr. Belmonte. Dahil tayo'y bansang nangangayupapa sa wikang Ingles, na animo ito'y wika ng may pinag-aralan, at itinuturing ng iba na wikang bakya ang wikang Filipino. Kaya magandang panimula ang sinabing iyon ni Mr. Belmonte upang mahikayat pa ang ibang manunulat, doktor man at hindi, na magsulat sa wikang nauunawaan ng karaniwang tao sa ating bansa. Pagpupugay po!

May sampung kabanata ang aklat na ito. At narito ang pamagat ng bawat kabanata:

I. Sakit sa Puso at Diabetes

II. Tamang Pagkain

III. Tamang Pamumuhay

IV. Para Pumayat, Gumanda at Para sa Kababaihan

V. Murang Check-up at Tamang Gamutan

VI. Murang Gamutan

VII. Tanong sa Sex at Family Planning

VIII. Artista at Kalusugan

IX. Mga Sakit Mula Ulo Hanggang Paa

X. Pahabain ang Buhay

Habang isinusulat ito, natapos ko nang basahin ang unang kabanata. Talagang tumitimo sa akin ang mga payo rito. Tunay na malaking tulong ito sa ating mga kababayan.

Nais kong maghandog ng soneto (o munting tulang may labing-apat na taludtod) hinggil sa makabuluhang aklat na ito.

AKLAT-PANGKALUSUGAN

kaygandang aklat-pangkalusugan ang nabili ko

sinulat ng dalawang batikang doktor ang libro

taospusong pasasalamat, ako po'y saludo

pagkat malaking pakinabang sa maraming tao

"Sakit sa Puso, Diabletes, at Tamang Pagkain"

ang pamagat ng librong kayraming payo sa atin

kung nais mong tumagal ang buhay, ito'y basahin

bawat kabanata nito'y mahalagang aralin

may sakit ka man o wala ay iyong mababatid

ang bawat payo nilang tulong sa mga kapatid

nang sa mga sakit ay makaiwas, di mabulid

sa gabing madilim, libro'y kasiyahan ang hatid

maraming salamat po, Doc Willie at Doc Liza Ong

sa inyong aklat at mga ibinahaging dunong

01.24.2024

Ang paghuhugas ng pinggan ay panahon ng pagkatha

ANG PAGHUHUGAS NG PINGGAN AY PANAHON NG PAGKATHA

may napansin sa sarili / kung paano ba kumatha

na habang nasa lababo, / may biglang nasasadiwa

doon ay napagtanto ko / yaong karanasang sadya:

ang paghuhugas ng pinggan / ay panahon ng pagkatha

kaya ginawa kong misyon / sa buhay at sa tahanan

na ako ang maghuhugas / ng aming pinagkainan

araw, tanghali at gabi / ay tungkulin ko na iyan

na panahong kayrami kong / mga napagninilayan

mga karaniwang bagay, / mga samutsaring isyu

ang laban ng maralita, / babae, uring obrero

may tula sa kalikasan, / sanaysay, pabula't kwento

tula sa diwatang sinta, / nobela kong pinaplano

aba, minsan din talaga / sa lababo tumatambay

at pagkatapos maghugas / ay isulat ang nanilay

- gregoriovbituinjr.

01.22.2024

* ang bidyo ay mapapanood sa kawing na: https://fb.watch/pLYFsB1gQf/

Pagbigkas ng tula sa rali

PAGBIGKAS NG TULA SA RALI

ah, patuloy akong bibigkas ng tula sa rali

pagkat kayraming isyu ng masa'y dapat masabi

kahit makasagasa man nang walang pasintabi

ay tutula ako ng walang pag-aatubili

nang sa uring manggagawa't masa'y makapagsilbi

pagkat wala rin akong ibang entabladong alam

kundi sa mga pagkilos ng masa sa lansangan 

wala ring toreng garing na sana'y mapupuntahan

kundi sa lupang dahop sa anumang karangyaan

upang ipagtanggol ang pinagsasamantalahan

pagpupugay sa lahat ng makatang mambibigkas

na tila mga apo nina Batute't Balagtas

habang atin namang tinatahak ang wastong landas

tungo sa asam na pagtatag ng lipunang patas

- gregoriovbituinjr.

01.22.2024

Bawal ang marupok

BAWAL ANG MARUPOK

katulad ng pag-ibig

ay bawal ang marupok

na kapag walang tubig

sa apoy matutupok

ang daan ay matagtag

parang mga problema

kaya magpakatatag

ka sa buhay tuwina

halimbawa'y upuan

kailan ba tatayo

upang tingnan ang bayan

sa hiwa ba'y nagdugo

gawin mo anong tama

nang magalak ang madla

- gregoriovbituinjr.

01.20.2024

Inaantok na

INAANTOK NA

sa pagkapagod, inaantok din

dama ko agad, di man sabihin

iidlip muna kahit sandali

upang sa lakas ay makabawi

napapapikit ang mga mata

sadyang nais makapagpahinga

di na maimulat ang talukap

habang may ginhawang hinahanap

mamaya lang ay mananaginip

may saya't lungkot na di malirip

na makikita muli ang mutya

suliranin ay di mahalata

malulutas ang maraming bakit

magpahinga lang muna't pumikit

- gregoriovbituinjr.

01.19.2024

* ang bidyo ay mapapanood sa kawing na: https://fb.watch/pLYcrV034v/

Pagpapainom ng gatas

PAGPAPAINOM NG GATAS

habang wala ang talagang ina

ay may nag-aalaga sa tatlo

may gatas na sinususo sila

upang lumakas silang totoo

nag-aalaga'y parang ina rin

habang nagpalahaw at ngiyawan

ang bagong silang na tatlong kuting

na nanay nila'y nasa galaan

kinanlungan nila'y munting kahon

doon na nagbanig at humiga

gatas muna't di pa makalamon

mahirap iwan, di makagala

kaysarap dinggin ng mga ngiyaw

na talagang umaalingawngaw

- gregoriovbituinjr.

01.19.2024

* ang bidyo ay mapapanood sa kawing na: https://fb.watch/pLY9RCliuZ

Anyubog

ANYUBOG

paano ko kakathain ang ikaw

kung sa nilalandas ay naliligaw

tumahak man sa putikang mababaw

sa gubat na masukal at mapanglaw

paano kaya kita ikakatha

ng tula habang ako'y nasa lawa

at pinagmamasdan ang mga isda

roong tila nagkasiyahang sadya

kakathain ko anuman ang isyu

upang ang masa'y mulating totoo

kung sistema'y papalitang paano

habang kasama kita'y napagtanto

magpatuloy lang tayong makibaka

lalo't magkasama kita tuwina

- gregoriovbituinjr.

01.18.2024

Tarang mag-tsaa

TARANG MAG-TSAA

mabuti sa katawan ang tsaa

sabi ng matatanda sa una

paborito ng mamay at lola

ano pa't pampasigla talaga

ito pa'y mahalagang inumin

upang di ka raw maging sakitin

gamot din daw sa pag-uulyanin

mga kalamnan pa'y ginigising

iniinom ko ito ng sapat

bago kumain at mag-uminat

nag-aalis ng bara sa ugat

iwas sa sobrang timbang o bigat

tarang mag-tsaa, tayo'y uminom

lumbay sa gunita'y maghihilom

- gregoriovbituinjr.

01.13.2024

Nagmamahal

NAGMAMAHAL

ay, nagmamahalan na ang presyo

ng bilihin, pati na Meralco

sibuyas, kamatis na bili ko

ay talagang mahal nang totoo

ay, mura pa rin kung tingi-tingi

magsasaka'y di sana malugi

masaganang ani nilang mithi

nawa'y kamtin, di maging lunggati

mamamakyaw, binibiling mura

mahal na pag kanilang binenta

kawawa tuloy ang magsasaka

ang nagtanim ay di sumagana

presyo man ay nagmahal nang lubos

sinong masisi pag kinakapos?

- gregoriovbituinjr.

01.13.2024

Buntala

BUNTALA

ilang planeta ang nakikita

at napaisip ako talaga

Venus ba, o Mars ba, o buwan ba?

ngunit di sila mga planeta

pagkat repleksyon lang ng liwanag

ng bombilya, ako'y napapitlag

titig sa wala, buhay na hungkag

ah, repleksyon, ako'y napanatag

animo sila'y mga buntala

na iyong natatanaw sa lupa

animo'y tulog pa yaring diwa

at sa kawalan nakatunganga

mabuti't yaring diwa'y nagising

sa matagal kong pagkakahimbing

- gregoriovbituinjr.

01.08.2024

Sapaw na tuyong pusit sa hapunan

SAPAW NA TUYONG PUSIT SA HAPUNAN

sinapaw ko sa sinaing ang tuyong pusit

imbes iprito sa kawali'y makatipid

okra't itlog ay sapaw din para sa paslit

payak na ulam sa hapunan, saya'y hatid

pag nagprito pa'y dagdag na paggamit ng gas

nang sinapaw sa kanin, aba'y anong sarap

diskarte lang upang sa gastos makaiwas

upang buhay ay di mukhang aandap-andap

may nadulot din ang pagtitig sa kisame

at pagtunganga ko'y nagkaroon ng silbi

aba'y nakakaisip minsan ng diskarte

busog ka na'y nakatipid pa ngayong gabi

maraming salamat, kaunti man ang ulam

at nairaos ang masarap na hapunan

- gregoriovbituinjr.

01.04.2024